عقود و ایقاعات

عقود و ایقاعات

اعمال حقوقی که اراده فرد در آن دخیل است به دو دسته تقسیم می شوند : عقد و ایقاع

عقد و ایقاع، نمونه اعمالی هستند که فرد به اراده خود ، خودش را به آنها متعهد می کند .

عقد در لغت به معنای گره زدن، بستن و محکم کردن است. در این مقاله به انواع اعمال حقوقی و معنا و مفهوم عقد و ایقاع می پردازیم.

عقد چیست؟

مطابق ماده ۱۸۳ قانون مدنی:

عقد عبارت است از اینکه یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آنها باشد.

به بیان ساده تر وقتی یک نفر با یک نفر دیگر درباره موضوعی توافق می کنند ، عقد صورت می گیرد .
مثل عقد بیع ،قرارداد اجاره ، عقد هبه ، قرارداد وکالت و … .
پس هر عقد داراي دو شرط اساسي است:

1 – در اثر توافق دو يا چند اراده بوجود ميآيد.

2 – نتيجه و منظور از توافق، ايجاد تعهد است

عقد در شرع

عبارت است از قول متعاقدين يا قول از طرف يكي از متعاقدين و فعل از ديگري با ارتباط معتبر از حيث شرع .

شبه عقد

یک عمل ارادی که قانون آن را منع نکرده و بدون اینکه عقدی منعقد شود، ایجاد تعهد در مقابل غیر کند

ایقاع چیست؟

ایقاع نوعی عمل حقوقی است که فقط با اراده یک نفر انجام می شود.

انواع ایقاع

طلاق، رجوع شوهر، لعان، حیازت مباح ، فسخِ قرارداد ابراء ، اخذ به شفعه و فرزند خواندگی هستند.


این مقاله را نیز بخوانید:

۲۰ نکته در باب قرار تعلیق تعقیب موضوع ماده ۸۱ قانون آیین دادرسی کیفری


مفهوم قرارداد در اعمال حقوقی

قرارداد مانند اجاره و بیع با موافقت و رضایت حداقل دو فرد وضع می گردد و دارای اثرات حقوقی مشترک بین افرادی است که در عقد قرارداد هستند. برای نمونه دو فردی که قراردادی را با توافق و رضایت دو نفره منعقد می کنند، هدفشان برقراری و ایجاد رابطه استیجاری است که با عقد قرارداد مشخص می گردد.
تفاوت ایقاع و قرارداد

ایقاع برعکس قرارداد یا عقد، نیازی به توافق دو یا چند نفره ندارد

تفاوت عقد و توافق

هر عقدی مستلزم توافق است اما هر توافقی عقد نیست
زمانی که عقد جنبه مالی داشته باشد معامله گویند و هر گاه غیر مالی باشد عقد گویند
قصد و رضایت درونی دو طرف بر انتقال مال یا انجام کاری برای وقوع یک قرارداد کفایت می­کند و زمانی که دو طرف با اراده آزاد بر موضوعی توافق کنند، ملزم به رعایت آن می­شوند و پس از آن در حق طرفین و افرادی که جانشین آن­ها می­شوند نیز موثر است و نیاز به هیچ گونه تشریفاتی ندارد

عقود يا قراردادها علاوه بر آنكه بين طرفين معتبر است براي قائم مقام آنان نيز لازم الاتباع ميباشد و جز در موارديكه قانونگذار مقرر دارد از جمله ماده 196 قانون مدني كه ميگويد ”كسي كه معامله ميكند آن معامله براي خود آن شخص محسوب است مگر اينكه در موقع عقد خلاف آن را تصريح نمايد يا بعد خلاف آن ثابت شود معذلك ممكن است در ضمن معامله كه شخص براي خود ميكند تعهدي هم بنفع شخص ثالثي بنمايد” اثري نسبت به اشخاص ثالث ندارد.

تفاوت عقد و ایقاع

1- در عقد به اراده دو نفر نیاز است اما درایقاع تنها با اراده یک نفر ، عمل حقوقی صورت می گیرد .

2- برای بستن قرارداد نیاز به توافق است اما برای شکل گیری ایقاع ، نیاز به توافق نیست .

3- قرارداد چون با توافق صورت می گیرد نیازی به اعلان ندارد اما ایقاع ، اگرچه یک عمل منفرد است اما برای اینکه اثر داشته باشد باید اعلام شود .

اقسام عقد

در این بخش از مقاله به بررسی و توضیح انواع عقد می پردازیم:

عقد لازم

هیچ یک از طرفین معامله حق فسخ عقد را ندارند،مگر در موارد معینه(ماده۱۸۵)

برای یک عقد و قرارداد زمانی می شود ارزش حقوقی قائل شد که هر دو طرف عقد به تعهد های خود پایبند باشند و به میل خودشان عقد را بر هم نزنند . وقتی دو یا چند نفر با هم عقدی را منعقد می کنند ، در واقع مایل اند هر یک بر سر تعهد خود بماند و آن را رعایت کند . به عقد و قراردادی که هیچ کدام از دو طرف معامله حق فسخ آن را نداشته باشد ، عقد لازم گفته می شود.

عقد جایز

هریک از طرفین می توانند هر وقتی که بخواهند عقد را فسخ کنند(ماده۱۸۶ق.م)

ماده ۲۵ قانون کار بیان میدارد، هر گاه قرارداد کار برای مدت موقت و یا برای انجام کار معین، منعقد شده باشد هیچ یک از طرفین به تنهایی حق فسخ آن را ندارند؛ بنابراین قرارداد کار موقت برای کارگر و کارفرما لازم و غیر قابل فسخ میباشد. اما در قراردادهای کار دایم به استناد بند و ماده ۲۱ قانون کار، کارگر میتواند با رعایت قانون کار، استعفا دهد.

از ماده ۲۵ قانون کار چنین استنباط میشود که بند و ماده ۲۱ قانون کار که استعفای کارگر را از طرق خاتمه قرارداد کار دانسته است، ناظر به قرارداد دایم است و در قراردادهای موقت، استعفا باید از سوی کارفرما پذیرش شود تا قرارداد کار منحل گردد؛ بنابراین قرارداد کار موقت، لازم و قرارداد کار دایم نسبت به کارفرما لازم و نسبت به کارگر، جایز است.

اصل لازم بودن قرارداد : حال اگر ندانیم عقد ما لازم است یا جایز
در این صورت ما اصل را بر لازم بودن عقد می گذاریم .

عقد خیاری

عقد لازمی که در آن به دوطرف یا یکی از آنها یا برای ثالثی اختیار فسخ داده می شود(ماده ۱۸۸ق.م)
عقد خیاری آن چنان عقدی است که به حکم قانون یا بموجب توافق و رضایت طرفین برای هر دو طرف و یا یکی از آنها و یا شخص ثالث ، خیار فسخ یا حق فسخ پیش بینی شده باشد . عقد خیاری یکی از اقسام عقد لازم است نه جایز .

عقد منجز

تاثیر عقد برحسب انشاء موقوف به امر دیگری نباشد(ماده ۱۸۹ق.م)

عقد معلق

تاثیر عقد بر حسب انشاء موقوف به امر دیگری باشد(ماده ۱۸۹ق.م)

عقد معوض

عقودی که دارای۲ عوض هستند و عوضین علت برای هم،همسنگ هم،و در برابر هم قرار می گیرند.

عقد غیرمعوض

دارای عوضین نبوده وفقط دارای یک مورد و عوض می باشد.

عقد تملیکی

مالکیت مالی از یک طرف به طرف دیگر انتقال می یابد.

عقد عهدی

تنها انجام یا ترک عملی را طرفین به عهده میگیرند.

عقد مشروط

عقد مشروط به عقدی گفته می شود که ضمن آن یکی از اقسام سه گانه شرط گنجانیده شود.


این مقاله را نیز بخوانید:

معرفی رشته حقوق


عقد معین

عقودی است که در قانون مدنی به عناوین و قواعدآن به تفضیل پرداخته شده است.

عقد غیرمعین

عقودی که دارای نام ،عنوان و قواعد خاصی نبوده و بر طبق ماده ۱۰ قانون مدنی و با شرایط مورد نظر طرفین عقد منعقد میگردد.

عقد رضایی

عقدی است که به صرف توافق دو قصد و بدون تشریفات خاصی از قبیل لفظ خاص یا تنظیم سند به وجود آید

هم‎چنین نكاح را عقد و طلاق را ایقاع می‎گویند، یا قرض دادن و قرض گرفتن که نوعی عقد تلقی می‎شود، چنان‎چه قرض دهنده بدهکار را از دین ابراء نماید یعنی طرف خود را برئ الذمّه کند، این عمل را ایقاع ‎نامند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *