عقد مضاربه چیست؟

عقد مضاربه چیست؟

مضاربه عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین سرمایه می دهد با قید اینکه طرف دیگر با آن تجارت کرده و در سود آن شریک باشد.

صاحب سرمایه مالک و عامل مضارب نامیده می شود.
سرمایه در عقد مضاربه باید لزوما وجه نقد باشد پول های خارجی هم وجه نقد محسوب می شوند.

انواع عقود مشارکتی

مشارکت ها شامل عقود شرکت، مزارعه، مساقات و مضاربه می باشد.
این گروه دو ویژگی دارند
1) در عقود معوض هر یک از طرفین به فکر سود و منافع بیشتر هستند اما در این گروه مشارکت طرفین در کنار هم است و برای رسیدن به سود مشترک اتحاد دارند.

2) ویژگی دوم احتمالی بودن مورد معامله است سود مشترک سود احتمالی است یعنی سودی که ممکن است به دست بیاید یا به دست نیاید.
طرفین به شرکت مشخص است ولی آن چیزی که از شرکت بدست می آید معلوم نیست.

هر گاه کسی به دیگری برای تجارت کردن سرمایه بدهد با این قید که در سود شریک شود مضاربه محقق می گردد؛ در مضاربه بدون تعیین نوع تجارت عامل در انتخاب نوع تجارت آزاد است اما در انجام طرز آن باید عرف را رعایت کند.
مضارب موظف است طبق عرف آن چه برای تجارت لازم است رو خودش انجام دهد.

انفساخ عقد مضاربه

1) در صورت موت یا جنون یا سفه یکی از طرفین
2) در صورت مفلس شدن مالک
3) در صورت تلف شدن تمام سرمایه و ربح
4) در صورت عدم امکان تجارتی که منظور طرفین بوده

در هبه فوت یکی از طرفین موجب انفساخ عقد نمی شود اما در وکالت، شرکت، عاریه، ودیعه و مضاربه که از عقود جایز اذنی هستند با فوت و یا حجر یکی از طرفین منفسخ می شود.

هرگاه عقد جایز ضمن عقد لازم شرط شود، عقد جایز را نمی توان برهم زد ولی باز عقد جایز با فوت و حجر از بین می رود.

مطابق قاعده لزوم یا اصل التزام قراردادی هر عقدی که واقع می شود اعم از اینکه لازم باشد یا جایز تا زمانی که منحل نشده طرفین ملزم به اجرای مفاد قرارداد هستند.
به عبارتی اصل التزام قراردادی یک قاعده ی عمومی است که هم در عقد جایز و هم عقد لازم وجود دارد.

عقد مضاربه عقدی جایز است و تعیین مدت سبب لازم شدن آن نمی شود.
در صورتی که در عقد مضاربه مدت تعيين نگردد عقد مضاربه باطل نیست لکن در صورت تعیین مدت پس از انقضای مدت مضارب دیگر نمی تواند معامله کند مگر به اجازه جدید مالک.

عقد مضاربه برخلاف مزارعه و مساقات قائل به مدت نیست.
شرط مدت در عقد مضاربه سبب لزوم عقد نیست و انعقاد معامله توسط مضارب پس از انقضای مدت عقد، تابع احکام معاملات فضولی است.

شرکتی که در اثر مضاربه ایجاد می شود از شخصیت حقوقی بی بهره است همه دادوستد ها به نام عامل و به واسطه ی او انجام می شود ولی نتیجه معامله به صاحب سرمایه می رسد.

مالک و مضارب در برابر طلبکاران مسئولیت تضامنی دارند.
مضارب در حکم امین است و ضامن مال مضاربه نمی شود مگر در صورت تعدی و تفریط.

اگر در مضاربه شرط شود که مضارب ضامن سرمایه خواهد بود و یا خسارات حاصله از تجارت متوجه مالک نخواهد شد شرط باطل و مبطل عقد است مگر به صورت لزوم شرط شده باشد که مضارب از مال خود به مقدار خسارت یا تلف مجانا به مالک تملیک کند.

انتقال مورد مضاربه

انتقال مورد مضاربه بدون اذن مالک مجاز است.
با اذن مالک صحيح است و عامل دوم به جای عامل اول با مالک رابطه ی حقوقی پیدا می کند.

انعقاد عقد مضاربه دیگر
بدون اذن مالک مجاز نیست
با اذن مالک درست است و مضاربه دوم عقدی است مستقل و تنها در روابط طرفین موثر است و در حق مالک اثری ندارد.

در عقد مضاربه به محض ظهور سود مالکیت حاصل می شود.
عامل نمی تواند برای عمل خود اجرت معین کند چون تعهد او قراردادی می باشد.
هرگاه طبق عرف لازم باشد اعمالی توسط اجیر انجام شود مضارب باید اجیر استخدام کند و در صورت اجیر گرفتن می تواند اجرت وی را معین کند.
پس اگر خود عامل آن کارها را انجام دهد مستحق اجرت اجیر نخواهد بود.
مضاربه عقدی جایز، رضایی، معوض، عهدی، مطلق و موقت است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *