عقد هبه چیست?

عقد هبه چیست؟

هبه یکی از اقسام عقود است و در لغت به معنای تفضیل و بخشیدن است

ماده ۷۹۵ قانون مدنی می‌گوید :
هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را مجاناً به کس دیگری تملیک میکند تملیک‌ کننده واهب طرف دیگر را متهب، مالی را‌که مورد هبه است عین موهوبه میگویند.

تعریف هبه

خارج ساختن مال از ملک خود و به ملک دیگری درآوردن آن به طور مجانی و قراردادی است که به ایجاب و قبول نیاز دارد با هر لفظی که مقصود را برساند

این مقاله را نیز بخوانید: عقود و ایقاعات

ارکان عقد هبه

به هبه کننده واهب و به هبه شده موهوب له و مال مورد هبه عین مرهوبه گفته می‌شود

اوصاف عقد هبه

1) عقد است
هبه یک عقد است و متهب باید قبول کند که مالی وارد دارایی او شود
هبه ایجاد نمیشود مگر با قبول و قبض متهب اعم از این که مباشر قبض خود متهب باشد یا وکیل او و قبض بدون اذن واهب اثری ندارد

2) جایز است
هبه عقدی جایز است و متهب هر زمان که بخواهد می‌تواند عقد را فسخ کند و هر گاه واهب خواست می‌تواند آن را بر هم بزند و هدیه خود را پس بگیرد مگر در موارد که استثنا شده باشد

ماده ۸۰۳ قانون مدنی می‌گوید
بعد از قبض نیز واهب می تواند با بقاء عین موهوبه از هبه رجوع کند مگر در موارد ذیل:
۱) در صورتی که متهب پدر یا مادر یا اولاد واهب باشد.
۲) در صورتی که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد.
۳) در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود خواه قهراً مثل اینکه عین موهوبه برهن داده شود.
۴) در صورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود.

با توجه به ماده 803 قانون مدنی در خصوص واهب اصل بر جواز رجوع او از هبه است مگر در مواردی که استثنا شده البته این نظر که اصل بر جواز رجوع واهب است از موارد اختلافی است

عقد جایز با فوت، سفاهت و جنون منفسخ می‌شود ولی هبه اینگونه نیست و هبه با فوت لازم می‌شود

3) هبه مجانی است
اساس عقد هبه مجانی بودن آن است فردی که مالی را هبه می‌کند نباید در مقابلش عوض قرار دهد

4) هبه عقد عینی است
تسلیم موضوع عقد از شرایط اساسی عقد هبه است و حتما قبض باید صورت بگیرد
ماده ۸۲۰ قانون مدنی میگوید :
هر گاه معلوم شود که مبیع حین‌البیع معیوب بوده و مشتری ارش گرفته است شفیع در موقع اخذ به شفعه مقدار ارش را از ثمن کسر‌ میگذارد.
‌حقوق مشتری در مقابل بایع راجع به درک مبیع همان است که در ضمن عقد بیع مذکور شده است.
در صحت هبه،شرط است که قبض و اقباض انجام گرفته باشد. بنابراین، اگر پس از عقد هبه و پیش از قبض و اقباض،واهب یا موهوبٌ له بمیرد،عقد هبه به هم می‏‌خورد و مال به واهب یا وارثان او بر می‏گردد.

5) عقدی تملیکی است
هبه باعث انتقال مال مرهوبه به متهب می‌شود

انعقاد عقد هبه

هبه عقد است و باید شرایط اساسی عقد را داشته باشد
1) قصد و رضای طرفین :
طرفین باید در آن قصد و رضا داشته باشند
هبه از جمله عقودی است مه شخصیت طرف در آن مهم است و اگر شخص دیگری به جز شخص مورد نظر واهب باشد هبه باطل است
در عقد هبه علاوه بر ایجاب و قبول قبص هم موثر است و عقد هبه از لحظه ی قبض کامل می‌شود

2) اهلیت طرفین
واهب باید عاقل، بالغ و رشید باشد
ماده 796 قانون مدنی در این باره می‌گوید ( واهب باید برای معامله و تصرف در مال خود اهلیت داشته باشد)

عقد هبه صغیر ممیز و سفیه بدون اجازه ولی و سرپرست قانونی آن ها هم نافذ است

3) موضوع معامله :
موضوع عقد هبه باید مال باشد حقوق غیر مالی قابل هبه نیستند زیرا مالیت ندارند

هبه یک عقد تملیکی است و اولین اثر آن تملیک است تملک با تراضی صورت میگیرد
در هبه معاوضه ایی در کار نیست و نیازی یه جبران خسارت وارده به متهب توسط واهب نیست

رجوع از هبه

واهب در هر صورت می‌تواند از هبه رجوع کند حتی اگر متهب محجور شده باشد اما طبق ماده 805 قانون مدنی اگر فوت کند دیگر حق رجوع ندارد

اثر رجوع به آینده است یعنی اگر مال مرهوبه منافعی داشته باشد تا زمان رجوع این منافع متعلق به متهب است اما منافع متصل از ان جایی که امکان جدا کردن ندارد متعلق به واهب است

ماده ۸۰۴ قانون مدنی
در صورت رجوع واهب نماآت عین موهوبه اگر متصل باشد مال واهب و اگر منفصل باشد مال متهب خواهد بود.

هبه های غیر قابل رجوع

1) گروهی که از همان اول به خاطر ماهیت حقوقشان غیر قابل رجوع هستند مثل صدقه

2)هبه هایی که جز دسته قابل رجوع هستید اما به دلیل حادثه ایی که بعدا رخ میدهد مثل فوت قابلیت رجوع خود را از دست می‌دهند

هبه های قابل رجوع

1) هبه خویشاوندان :
در صورتی که متهب پدر یا مادر یا اولاد واهب باشند دیگر واهب حق رجوع از هبه را ندارند

2) هبه معوض
در صورتی که هبه معوض باشد و عوض هم داده شده باشد غیر قابل رجوع است

3) صدقه
هبه ایی که به قصد قربت الهی داده شده باشد غیر قابل رجوع است

4) هبه مدیون
هرزمانی که داین طلب خود را به مدیون ببخشد دیگر قابلیت رجوع ندارد

موارد عدم جواز برهم زدن هبه

1) هبه معوّض باشد:
یعنی موهوب له نیز در مقابل هدیه واهب، چیزی به او بدهد، چه با شرط قبلی باشد و چه بدون شرط

2) بین واهب و موهوب له خویشاوندی نسبی باشد.

3) واهب در هبه خود قصد تقرّب به خدا کرده باشد (در این صورت نیز هبه معوّض می‏شود؛ چون عوض هبه خود را در واقع،از خدا گرفته است)

4) عین موهوبه با تصرف موهوب له یا غیر آن از بین نرفته باشد.

5) موهوب له در عین موهوبه تغییر اساسی داده باشد؛ از قبیل فروش یا هبه به دیگری،بریدن پارچه،آرد کردن گندم و مانند آن.

6) یکی از طرفین هبه(واهب و موهوب له) بمیرد.

اگر طرفین عقد هبه حق رجوع را ساقط کردند دیگر امکان رجوع از هبه وجود ندارد
در ضمن عقد یا بعدا آن حق رجوع را از خود ساقط کنند در هر حال حق رجوع از هبه امکان ندارد

تعریف هبه چیست؟

خارج ساختن مال از ملک خود و به ملک دیگری درآوردن آن به طور مجانی و قراردادی است که به ایجاب و قبول نیاز دارد با هر لفظی که مقصود را برساند

ارکان عقد هبه چیست؟

به هبه کننده واهب و به هبه شده موهوب له و مال مورد هبه عین مرهوبه گفته می‌شود

اوصاف عقد هبه چیست؟

۱) عقد است
۲) جایز است
۳) مجانی است
۴) عقد عینی است
۵) عقدی تملیکی است

شرایط انعقاد عقد هبه

۱) طرفین باید در آن قصد و رضا داشته باشند
۲) واهب باید عاقل، بالغ و رشید باشد
۳) موضوع عقد هبه باید مال باشد حقوق غیر مالی قابل هبه نیستند زیرا مالیت ندارند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *